Vận dụng kiến thức liên môn trong giảng dạy môn Địa lý ở trường trung học phổ thông

Thực hiện nhiệm vụ năm học 2013-2014, Sở Giáo dục và Đào tạo Hưng Yên đã triển khai hướng dẫn nhiều nội dung quan trọng góp phần tích cực cho việc đổi mới phương pháp dạy học. Trong các hướng dẫn, chỉ đạo của Sở phải kể đến: Hướng dẫn tổ chức nghiên cứu khoa học kỹ thuật cho học sinh trung học, hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn, hướng dẫn giáo viên dạy học theo chủ đề tích hợp, hướng dẫn sử dụng di sản trong dạy học ở trường phổ thông, hướng dẫn phương pháp dạy học “Bàn tay nặn bột”,...

Trong bối cảnh chung của năm học 2013 - 2014, cùng với sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, đội ngũ thầy cô giáo sẽ có nhiều cơ hội để thực hiện tốt việc đổi mới phương pháp dạy học. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện, việc dạy của thầy và việc học của trò cũng gặp không ít khó khăn và thử thách... Vậy làm thế nào để có một phương pháp giảng dạy linh hoạt, hấp dẫn người học, khơi dạy mong muốn học tập và tìm hiểu kiến thức của người học. Trải qua thời gian thử nghiệm, việc dạy học gắn liền với thực tiễn, sử dụng kiến thức liên môn để giải quyết vấn đề, đã được khảng định là một trong những phương pháp dạy học đáp ứng được yêu cầu của người học.

Dạy học theo chủ đề tích hợp là dạy cho học sinh biết cách sử dụng kiến thức của mình để giải quyết tình huống trong cuộc sống. Trong giảng dạy môn Địa lí, dạy học tích hợp được hiểu là người học có thể sử dụng kiến thức, kỹ năng của các môn học khác như: Lịch sử, Giáo dục công dân, Ngữ văn và cả các môn khoa học tự nhiên như: Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học để giải quyết các vấn đề đặt ra trong quá trình học tập bộ môn. Hiện nay, dạy học theo chủ đề tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục cần được áp dụng rộng rãi ở nhiều cấp học, ngành học. Vì thực hiện tích hợp trong dạy học mang lại nhiều lợi ích trong việc hình thành và phát triển năng lực hành động, năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh. Địa lí là môn học gắn liền với các yếu tố tự nhiên, kinh tế xã hội của các lãnh thổ khác nhau trên thế giới. Trong dạy học, môn Địa lí có thể tích hợp giáo dục với nhiều nội dung như: Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, giáo dục kỹ năng sống,... Đặc biệt là những vấn đề mang tính thời sự như: Sự biến đổi khí hậu toàn cầu, sự ô nhiễm môi trường, sự cạn kiệt tài nguyên, sự già hóa dân số; hậu quả của nó đối với việc giải quyết các vấn đề phúc lợi xã hội như: Vấn đề lương hưu, vấn đề y tế và việc chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi.

Trong chương trình môn Địa lí ở trường THPT, học sinh có thể sử dụng kiến thức của một số môn học, để giải quyết một số vấn đề như: Tích hợp kiến thức môn Toán để hình thành kỹ năng tính toán, xử lý số liệu khi vẽ biểu đồ; kỹ thuật vẽ các dạng biểu đồ địa lí vừa chính xác về tỷ lệ, vừa đảm bảo các yêu cầu về thẩm mỹ khoa học. Trong thực tế, các em có thể sử dụng bản đồ địa lí để tính độ dài quãng đường, xác định tọa độ địa lí của một địa điểm khi đi tham quan du lịch, hay có thể đo và tính toán chiều cao của các biểu đồ hình cột trong Atlat địa lí Việt Nam. Từ đó, có thể so sánh được sự khác nhau về giá trị sản lượng lúa, sản lượng cây công nghiệp, sản lượng thủy sản của các tỉnh trên lãnh thổ nước ta. Học sinh có thể sử dụng kiến thức môn Vật lí tìm hiểu sự khác nhau về nhiệt dung của đất, của nước để giải thích sự hình thành gió đất, gió biển; dựa vào sự chênh lệch về nhiệt độ giữa các khu vực để giải thích sự hình thành các đai khí áp và các đới gió. Tích hợp kiến thức môn Lịch sử, môn Giáo dục công dân để tìm hiểu đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước, để giải thích về sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lãnh thổ nền kinh tế nước ta trong từng giai đoạn lịch sử khác nhau. Thông qua môn Giáo dục công dân, học sinh còn có thể hiểu được nội dung của các bộ luật như: Luật Bảo vệ môi trường, Bộ Luật Lao động, các chính sách về dân số, kế hoạch hóa gia đình để góp phần thực hiện tốt các nghĩa vụ của công dân. Ngoài ra, kiến thức môn Lịch sử sẽ là cẩm nang để học sinh có thể lí giải được sự khác nhau của các hình thái kinh tế xã hội, của các lãnh thổ khác nhau trên thế giới. Tích hợp kiến thức môn Sinh học qua việc tìm hiểu các quy luật sinh học, các quy luật của tự nhiên, học sinh có thể giải thích được sự phân bố cây trồng và vật nuôi ở các lãnh thổ khác nhau trên thế giới. Dùng kiến thức môn Hóa học để xác định mức độ ô nhiễm nguồn nước, không khí, ô nhiễm đất để từ đó có các giải pháp xử lý kịp thời. Khi viết báo cáo, trình bày các vấn đề địa lí tự nhiên, địa lí kinh tế xã hội bằng văn bản, học sinh có thể sử dụng kiến thức môn Ngữ văn để viết sao cho đúng ngữ pháp.

Như vậy, việc dạy học theo chủ đề tích hợp và vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống của thực tiễn đã làm cho giờ học thêm thoải mái, bớt căng thẳng, nhàm chán, học sinh được bày tỏ quan điểm của mình, có cách nhìn riêng của bản thân về một vấn đề. Từ đó, giúp các em có được sự sáng tạo, năng động, độc lập trong giải quyết các vấn đề phức tạp của cuộc sống. Tuy nhiên, để học sinh có thể hoàn thiện nhân cách của mình, khi dạy tích hợp giáo viên cần sử dụng ngôn từ sao cho lôgic, hài hòa và việc tích hợp phải được thực hiện ở tất cả các môn học. Giáo viên cũng nên căn cứ vào khối, lớp, bài dạy mà lồng ghép ở mức độ như liên hệ, lồng ghép bộ phận hay toàn phần.

Trên đây là một vài ý kiến về việc dạy học theo chủ đề tích hợp trong giảng dạy môn Địa lí, rất mong các bạn đồng nghiệp tiếp tục bổ sung để việc dạy học theo chủ đề tích hợp đạt được hiệu quả như mục tiêu mà Bộ GD&ĐT đã đề ra.

Bùi Thị Bích Loan

Trường THPT Mỹ Hào

 


(11/19/2013 2:24:22 PM)

Các bài viết cùng chủ đề:

Tài liệu mới

Thông tin liên hệ

an image
Sở Giáo Dục và Đào Tạo Hưng Yên
Địa chỉ: Số 307 - Đường Nguyễn Văn Linh - Phường An Tảo - TP.Hưng Yên
Email:

Phone: 03213.863.797
Fax: 03213.863.797

Thống kê truy cập


Số khách trực tuyến: 38

Tổng số truy cập: 404708

Thông tin giáo dục

Bộ Giáo dục & Đào tạo